Przemianowany w 2025 roku na „Trasę Trumpa dla Międzynarodowego Pokoju i Dobrobytu” (TRIPP), korytarz Zangezur staje się strategicznie centralnym pomostem lądowym łączącym kontynentalne terytorium Azerbejdżanu z eksklawą Nachiczewanu przez ormiański region Sjunik. Projekt stanowi test nowego porządku regionalnego na przecięciu normalizacji stosunków ormiańsko-azerbejdżańskich.
Projekt stanowi część szerszej prawie 200-kilometrowej budowy linii kolejowych w regionie Nachiczewanu, które mają zostać zintegrowane z istniejącymi połączeniami w kierunku Turcji i szerszej Trasy Transkaspijskiej.
W noworocznym przemówieniu prezydent Armenii Nikol Paszynian podkreślił historyczne znaczenie rozwoju infrastruktury transportowej.
„Po raz pierwszy od odzyskania niepodległości pociągi przewożą ładunki do Republiki Armenii przez terytorium Azerbejdżanu. Zauważalne są pierwsze oznaki dwustronnego handlu z Azerbejdżanem. To nowa historia, która się pisze: historia pokoju” – oświadczył Paszynian.
https://focuseurope.300codes.website/bezpieczenstwo-i-obrona/news/paszynian-jesli-armenia-nie-zwroci-azerbejdzanowi-czterech-wiosek-wybuchnie-nowa-wojna/
Gwałtowny wzrost ruchu w Korytarzu Środkowym
W ciągu pierwszych 11 miesięcy 2024 roku przez Korytarz Środkowy przepłynęło około 4,1 miliona ton ładunków, co stanowi wzrost o 63 proc. rok do roku. Eksperci podkreślają, że zapotrzebowanie na trasy omijające Rosję przyspieszyło od początku pełnoskalowej inwazji na Ukrainę w 2022 roku, a wolumeny wzrosły o prawie 90 proc. od tego momentu.
Bank Światowy prognozuje, że przy ukierunkowanych inwestycjach i reformach politycznych ruch przez trasę kaspijską może się potroić do 2030 roku, przy jednoczesnym skróceniu czasów transportu o połowę w stosunku do 2021 roku.
https://focuseurope.300codes.website/bezpieczenstwo-i-obrona/news/armenia-opusci-sojusz-wojskowy-stworzony-przez-rosje/
Wrażliwa kwestia dla Armenii
Projekt przecina prowincję Sjunik, centralną dla ormiańskiej tożsamości i bezpieczeństwa. Dotyka tym samym egzystencjalnych obaw o integralność terytorialną i stabilność demograficzną. Społeczności na południu Armenii obawiają się wywłaszczenia ziemi, szkód środowiskowych i zmian demograficznych.
Premier Paszynian zapewnia jednak, że postępy w relacjach z sąsiadem są widoczne.
„Od czasu odzyskania niepodległości rok 2025 jest pierwszym rokiem kalendarzowym, w którym nie mieliśmy ani ofiar śmiertelnych, ani rannych w wyniku wymiany ognia z Azerbejdżanem. Nie mieliśmy ofiar śmiertelnych na granicy ormiańsko-azerbejdżańskiej od marca 2024 roku, już ponad 22 miesiące” – zaznaczył ormiański polityk.
https://focuseurope.300codes.website/demokracja/news/piata-kadencja-z-rzedu-ilham-alijew-wygrywa-wybory-w-azerbejdzanie/
Przełomowe porozumienie USA jako gwarant bezpieczeństwa
Projekt został sformalizowany w Waszyngtonie 8 sierpnia 2025 roku poprzez deklarację podpisaną przez przywódców Armenii i Azerbejdżanu oraz prezydenta USA Donalda Trumpa. Podkreśla to dążenie Waszyngtonu do zostania głównym podmiotem bezpieczeństwa i gospodarki na Południowym Kaukazie.
Według dostępnych informacji, w lipcu 2025 roku, po miesiącach powolnych negocjacji, USA zaproponowały zarządzanie korytarzem poprzez strukturę długoterminowej dzierżawy, efektywnie wprowadzając amerykańskiego nadzorcę na trasę od dawna sporną między Rosją a Iranem.
Dla rządu ormiańskiego projekt ten stanowi próbę przekształcenia narzuconego „korytarza” w system łączności uzgadniany w drodze negocjacji. Armenia promuje obecnie TRIPP jako część szerszego pakietu transportowo-energetycznego obejmującego drogi, koleje, rurociągi i linie światłowodowe.
Rosja, historycznie patron bezpieczeństwa Armenii i współsponsor pierwotnej koncepcji „korytarza Zangezur” w rozmowach o zawieszeniu broni po 2020 roku, postrzega obecnie konkurencyjne korytarze wspierane przez Zachód jako potencjalne wyzwania dla własnych projektów północ–południe i wschód–zachód.
Iran sprzeciwia się wszelkim rozwiązaniom, które mogłyby odciąć go od Armenii lub stworzyć eksterytorialny pomost lądowy z Azerbejdżanu do Turcji, sygnalizując obawy o geopolityczne implikacje korytarza dla swojej północnej granicy.
